4 điểm khác biệt căn bản giữa kế toán và thuế về khấu hao
Căn cứ Thông tư 45/2013/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC:
- Khấu hao xe ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống:
- Kế toán: Trích khấu hao trên toàn bộ nguyên giá thực tế của xe (ví dụ mua xe 3 tỷ đồng thì trích khấu hao trên 3 tỷ).
- Thuế TNDN: Đối với doanh nghiệp không kinh doanh vận tải hành khách, du lịch, khách sạn thì phần chi phí khấu hao tương ứng với phần nguyên giá vượt trên 1,6 tỷ đồng sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.
- Khấu hao vượt khung thời gian quy định:
- Nếu doanh nghiệp trích khấu hao nhanh hơn khung thời gian tối thiểu tại Phụ lục I Thông tư 45/2013/TT-BTC mà không đủ điều kiện trích khấu hao nhanh, phần chi phí khấu hao vượt mức tối đa sẽ bị loại ra khi tính thuế.
- TSCĐ chưa có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp:
- Về mặt kế toán có thể tạm ghi nhận TSCĐ hình thành để trích khấu hao, nhưng về mặt thuế TNDN, nếu thiếu hóa đơn GTGT hoặc chứng từ thanh toán ngân hàng hợp pháp thì toàn bộ chi phí khấu hao sẽ không được trừ.
- TSCĐ phục vụ hoạt động phúc lợi hoặc không phục vụ sản xuất kinh doanh:
- TSCĐ phục vụ thể thao, văn hóa hoặc để không không sử dụng (trừ trường hợp tạm dừng do tính chất mùa vụ dưới 9 tháng hoặc tạm dừng để sửa chữa dưới 12 tháng) thì chi phí khấu hao không được tính vào chi phí thuế TNDN.
Kỹ thuật điều chỉnh trên Tờ khai quyết toán 03/TNDN
Khoản chênh lệch giữa chi phí khấu hao ghi nhận trên sổ kế toán (TK 214/TK 642, 641, 154) và chi phí khấu hao được trừ theo luật thuế TNDN được xử lý thông qua:
- Chỉ tiêu B4 (Các khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế): Điền tổng số tiền khấu hao vượt định mức hoặc không đủ điều kiện trong năm.
- Khi điều chỉnh vào chỉ tiêu B4, lợi nhuận tính thuế sẽ tăng lên tương ứng, đảm bảo tính tuân thủ pháp luật thuế mà không làm đảo lộn số liệu kế toán đã phản ánh trên Báo cáo tài chính.
Ví dụ đối chiếu khấu hao xe ô tô vượt 1,6 tỷ
Công ty F mua xe ô tô 5 chỗ nguyên giá 2,4 tỷ đồng (chưa thuế GTGT) đưa vào sử dụng ngày 01/01/2026, thời gian trích khấu hao theo đăng ký là 6 năm (khung từ 6 đến 10 năm theo quy định).
- Mức trích khấu hao kế toán năm 2026: 2.400.000.000 / 6 = 400.000.000 đồng (ghi Nợ TK 642 / Có TK 214).
- Mức chi phí khấu hao được trừ tối đa theo luật thuế TNDN: 1.600.000.000 / 6 = 266.666.667 đồng.
- Phần chi phí khấu hao vượt định mức không được trừ: 400.000.000 - 266.666.667 = 133.333.333 đồng. Kế toán kê khai số tiền 133.333.333 đồng này vào Chỉ tiêu B4 trên Tờ khai quyết toán thuế TNDN năm 2026.
Checklist kiểm soát khấu hao khi quyết toán
- Lập Bảng theo dõi riêng: Cột khấu hao theo kế toán và Cột khấu hao theo luật thuế cho từng tài sản.
- Đảm bảo có Quyết định tạm dừng sử dụng tài sản do mùa vụ (không quá 9 tháng) để bảo vệ chi phí khấu hao trong thời gian dừng.
- Kiểm tra lại hóa đơn và giấy tờ xe của 100% ô tô đang trích khấu hao trong công ty.
Xem thêm tài sản cố định: kiểm tra nguyên giá và hồ sơ đưa vào sử dụng hoặc liên hệ dịch vụ kế toán Thuế Toàn Cầu.