Các phương pháp tính giá xuất kho theo quy định hiện hành
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC và Thông tư 58/2026/TT-BTC cho doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp được lựa chọn một trong các phương pháp sau:
- Phương pháp Bình quân gia quyền:
- Bình quân cả kỳ dự trữ: Tính đơn giá bình quân một lần vào cuối tháng. Đơn giản, dễ thực hiện nhưng không cung cấp giá vốn tức thời tại thời điểm xuất bán.
- Bình quân sau mỗi lần nhập: Tính lại đơn giá bình quân ngay sau mỗi lô hàng nhập mới. Độ chính xác cao, cung cấp giá vốn thời gian thực nhưng đòi hỏi phần mềm kế toán tự động tính toán.
- Phương pháp Nhập trước - Xuất trước (FIFO):
- Giả định hàng nhập kho trước sẽ được xuất kho trước. Giá vốn phản ánh sát giá thị trường các lô nhập cũ, giá trị tồn kho cuối kỳ phản ánh giá mua gần nhất. Phù hợp với hàng có hạn sử dụng (thực phẩm, dược phẩm) hoặc hàng công nghệ.
- Phương pháp Thực tế đích danh:
- Áp dụng cho các mặt hàng có giá trị lớn, nhận diện đơn lẻ từng chiếc hoặc từng lô đặc thù (ô tô, trang sức kim hoàn, bất động sản).
Lưu ý pháp lý: Phương pháp Nhập sau - Xuất trước (LIFO) đã bị bãi bỏ hoàn toàn trong hệ thống kế toán Việt Nam, không được phép áp dụng.
Nguyên tắc nhất quán và điều kiện thay đổi phương pháp
Theo quy định của Luật Kế toán 88/2015/QH13, phương pháp tính giá xuất kho đã chọn phải được áp dụng nhất quán ít nhất trong một niên độ kế toán (thường là từ ngày 01/01 đến 31/12).
Nếu doanh nghiệp thay đổi mô hình kinh doanh hoặc cơ cấu hàng hóa cần chuyển đổi phương pháp tính giá:
- Chỉ được áp dụng từ đầu năm tài chính mới.
- Phải lập thuyết minh giải trình rõ lý do thay đổi và đánh giá ảnh hưởng đến báo cáo tài chính trong Bản thuyết minh BCTC gửi cơ quan thuế.
Cách kiểm tra dữ liệu kho để tránh lỗi âm kho
- Kiểm tra thứ tự nhập - xuất thời gian: Trên phần mềm kế toán, việc lập phiếu xuất kho trước khi nhập phiếu mua hàng cùng ngày sẽ dẫn đến lỗi tồn kho bị âm thời điểm.
- Rà soát chi phí mua hàng phân bổ vào giá gốc: Phí vận chuyển, bốc dỡ, thuế nhập khẩu không được hoàn lại phải cộng vào giá gốc hàng nhập kho (TK 1561/1562) trước khi tính đơn giá xuất.
- Đối chiếu số lượng giữa thẻ kho và sổ chi tiết vật tư: Đảm bảo số lượng xuất kho trên báo cáo giá vốn bằng đúng số lượng trên thẻ kho của thủ kho.
Xem tiếp kiểm kê hàng tồn kho và xử lý chênh lệch hoặc tham khảo dịch vụ kế toán trọn gói để chuẩn hóa dữ liệu kho.